Hoạt động trí tuệ chịu sự khống chế của não, song não lại chia thành hai bán cầu là bán cầu não phải và bán cầu não trái và hai bán cầu này có ưu thế, chức năng khác nhau.

Bán cầu não trái có nhiệm vụ xử lý ngôn ngữ, tư duy trừu tượng, viết, tính toán, sắp xếp, phân loại, ghi nhớ từ ngữ và tri giác thời gian, Còn bán cầu não phải có vai trò xử lý hình tượng tổng thể, khái niệm không gian, phân biệt hình vẽ, khả năng cảm thụ âm nhạc, khả năng bắt chước. Bán cầu phải có cơ năng mang tính chỉnh thể, tổng hợp, sáng tạo, chủ quan trực giác, trí tưởng tượng, thái độ, tình cảm, ý chí của con người. Tuy rằng mỗi bên bán cầu não có chức năng riêng, song chúng luôn tương hỗ lẫn nhau trong quá trình hoạt động.

Phát triển cân bằng cả bán cầu não trái và bán cầu não phải là một trong những nguyên tắc quan trọng để phát triển trí tuệ cho trẻ. Do đó, học ngôn ngữ ngay từ nhỏ, sau đó lại chú trọng việc đọc, viết, tính toán, lý giải và tư duy logic, não trái sử dụng tương đối nhiều nên khá phát triển.

Nếu so sánh thì chúng ta thấy rằng, não phải thường sử dụng ít hơn não trái nên khiến cho sự phát triển trí tuệ của trẻ bị ảnh hưởng.

Chúng ta hãy xem qua bản kê khai những “tài sản” gì hai bán cầu não sở hữu.

Nhiều nhà nghiên cứu đã tính toán, mọi người thông thường chỉ sử dụng 5%~10% tiềm năng của não, vì thế cha mẹ khi “khai thác” tiềm năng não trái của trẻ, đồng thời với phát triển trí tuệ, nhất định phải nhận thức đầy đủ tác dụng quan trọng của việc “khai thác” tiềm năng não phải. Muốn trẻ trở nên thông minh hơn thì phải khai thác tiềm năng não phải một cách có ý thức.

Phương pháp cụ thể để phát triển não phải cho trẻ:

Khích lệ trẻ sử dụng tay trái nhiều

Sử dụng tay trái nhiều có nghĩa là dùng nhiều não phải. Những đứa trẻ dùng tay trái cầm kéo, gấp giấy, chơi bóng… cha mẹ không cần phải chỉnh cho trẻ chuyển sang tay phải.

Chơi nhiều trò chơi

Để trẻ tham gia các hoạt động thực tiễn như: Mỹ thuật, âm nhạc, múa. Những hoạt động như âm nhạc, hội họa, múa, thể dục… đều cần sử dụng nhiều dụng cụ trực quan và hình tượng, để trẻ tiếp xúc nhiều với tự nhiên và xã hội, làm phong phú hình tượng cảm tính, kích thích làm bán cầu não trở nên linh hoạt hơn.

Khích lệ trẻ tưởng tượng

Nên tạo điều kiện để trẻ được học tập trong không khí vui vẻ; giữ gìn và tôn trọng hứng thú, lòng hiếu kỳ của trẻ.

Khích lệ trẻ đặt câu hỏi

Để trẻ cảm thấy rằng, đặt câu hỏi là một hoạt động có lợi cho cả hai bên, bạn cũng có thể tự do hỏi trẻ một số câu hỏi, giống như trẻ hỏi bạn. Khi trẻ đặt câu hỏi, bạn không nên vội vã trả lời ngay, bạn có thể nói thế này: “Bây giờ chúng ta cùng thảo luận câu hỏi này nhé!”. Bạn có thể căn cứ vào câu hỏi của bé để nêu ra một số câu hỏi dễ phán đoán tương quan, lại không ngừng nêu ra những câu hỏi mang tính hướng dẫn, để trẻ khi tự mình suy nghĩ nên trả lời như thế nào và tìm ra đáp án cho câu hỏi đã nêu ra.

Ngoài ra, khi bạn trả lời câu hỏi của trẻ, phải để trẻ nghe rõ đáp án hoặc sau khi đã nghe xong câu trả lời hoàn chỉnh, lại ngắt lời bạn để nêu ra một câu hỏi khác.

Để trẻ sớm nhận biết chữ viết và tập đọc

Sớm nhận biết chữ viết và đọc chữ cái vừa có thể thúc đẩy não trái và não phải cùng phát triển, lại có thể giúp trẻ sớm có thể vận dụng chữ viết và ngôn ngữ. Không ít cha mẹ cho rằng, mỗi ngày bỏ ra một chút thời gian để xem tivi cũng có thể thu được một lượng thông tin lớn và có thể phát triển trí tuệ, lẽ nào không bằng đọc sao?

Có một cuộc nghiên cứu về vấn đề này và kết quả cho ta thấy: Mỗi ngày trẻ xem tivi trên dưới 3 tiếng, hiệu suất đọc sách sẽ giảm đi nhiều, vì những hình màu sẽ khiến trẻ bị phân tâm. Và đưa ra đề nghị cha mẹ và trẻ mỗi ngày nên đọc 20 phút, và gọi là: 20 phút quan trọng nhất trong ngày của bạn.

Các bậc cha mẹ thông minh nên hiểu rằng: Khi trẻ bị hấp dẫn bởi những câu chuyện thiếu nhi thì cũng là khúc mở đầu thành tài của trẻ đã bắt đầu rồi.

Kiến nghị cho cha mẹ là, khích lệ trẻ đọc, khiến đọc trở thành một phần trong sinh hoạt hàng ngày, cũng tự nhiên và cần thiết như ăn cơm, đi ngủ vậy. Tạo môi trường đọc sách cho trẻ, để trẻ bất cứ lúc nào cũng có thể lấy và đọc những quyển sách mà trẻ thích.

Những ngày nghỉ, bạn nên thường xuyên đưa trẻ đến hiệu sách, giúp trẻ chọn những quyển sách phù hợp với trình độ hiểu biết của trẻ, có những tình tiết thú vị của cuộc sống trẻ thơ, có ý nghĩa tư tưởng tích cực; đưa trẻ đến thư viện, tham quan triển lãm sách. Hàng ngày định giờ đọc, kể chuyện hoặc thảo luận nội dung trong sách cho trẻ. Hướng dẫn trẻ giở sách có trình tự; hình thành thói quen đọc sách tốt cho trẻ. Khích lệ trẻ trong khi đọc, hãy tập cải biến câu chuyện, kể lại câu chuyện theo ý hiểu của mình.

Được rèn luyện trong lao động

Khích lệ trẻ giúp cha mẹ thu dọn bàn ăn, giá sách… đều có lợi cho sự phát triển não phải của trẻ.

Chú ý thực hiện giáo dục toàn diện cho trẻ

Chúng ta không những chú trọng phát triển cho trẻ về trí tuệ, nhận thức, mà còn chú trọng phát triển cả về tình cảm, ý chí, động cơ, hứng thú, lý tưởng của trẻ.

Tiềm năng trí tuệ của con người là kết quả hoạt động của hai bán cầu não. Vì thế, hãy chú trọng, phát triển tiềm năng não phải cho trẻ có 3 điểm tốt sau.

Một là mở rộng lượng thông tin, khiến trẻ học được nhiều hơn. Vì dung lượng thông tin hình tượng của não phải nhiều gấp vạn lần so với não trái. Hình tượng sự vật là cơ sở tích lũy tri thức của trẻ.

Thứ hai là phát triển tư duy hình tượng, giúp trẻ học thoải mái hơn. Trẻ trước 6 tuổi về cơ bản là sống trong thế giới hình tượng, dùng não phải quan sát và phân tích sự vật, việc học của trẻ phải nhờ sự giúp đỡ của hình tượng cụ thể, nếu không sẽ trở nên rất khó khăn.

Thứ ba là bồi dưỡng và phát huy tiêm năng sáng tạo, khiến trẻ thông minh hơn, giàu sức sáng tạo hơn.

Lời khuyên: Nhiều nghiên cứu cho thấy, một người có thông minh hay không phần lớn được quyết định bởi việc phát huy chức năng não phải, hơn 70% nhà khoa học trên thế giới đều có ưu thế nằm ở não phải. Do đó có thể thấy, muốn phát huy tiềm năng trí tuệ não người, phải sử dụng cả não trái và não phải, khiến chúng cùng phát triển và hỗ trợ lẫn nhau.

Trích dịch từ About.com

Năm đầu đời chính là thời điểm vàng của sự phát triển não bộ và nhiều kỹ năng của bé. Vì vậy, ngoài chế độ dinh dưỡng thì các trò chơi cũng góp phần không nhỏ để tăng IQ cho bé.

Trò chơi tốt cho bé dưới 3 tháng tuổi

1. Bắt chước mèo

Bé sẽ thích thú khi nhìn thấy sự thay đổi trên khuôn mặt cha/mẹ và trò chơi này sẽ giúp bé phát triển thị giác rất tốt. Do đó, hãy đặt bé ở khoảng cách 20-35cm (tính từ mặt mẹ đến mặt bé) và nhăn mặt, chu miệng hoặc thè lưỡi … để ‘biểu diễn’ cho bé xem.  Mỗi động tác nên làm trong 20 giây.

Chỉ trong nháy mắt mẹ sẽ nhận thấy mặt bé đang nhăn lại, miệng bé đang chu ra hay lưỡi bé cũng đung đưa theo mẹ.

Trò chơi đơn giản nhưng giúp bé vận động và tăng nhận thức hiệu quả.

2. Vừa hát vừa chơi

Khi bé lớn hơn một chút, trò ‘chú lợn con’ hay ‘đi quanh vườn’ sẽ khiến bé khoái chí lắm mẹ ạ!

Hãy ôm bé vào lòng, bật một bản nhạc hoặc bài hát du dương rồi nhẹ nhàng nắn ngón tay/ chân của bé duỗi ra co vào. Mẹ nhớ nhắc lại giai điệu bản nhạc/ bài hát (với bản nhạc mẹ có thể ê a theo) cho đến khi bé bắt đầu mỉm cười và hưởng ứng cùng mẹ nhé!

Những âm thanh lặp đi lặp lại sẽ giúp cải thiện khả năng ghi nhớ của bé rất tốt.

3. Cuộn và kéo

Khi nằm sấp có thể nâng đầu lên một vài giây đánh dấu sự phát triển mới của bé. Vì vậy, nếu bé cảm thấy thoải mái ở tư thế này, mẹ hãy lấy 1 quả bóng màu sắc lăn qua lăn lại trong phạm vi bán kính là 60cm.

Mới bắt đầu trò chơi, có thể bé sẽ không có phản ứng gì mà chỉ nhìn chằm chằm theo quả bóng. Nhưng mẹ yên tâm vì chẳng bao lâu sau bé sẽ cố nhoài người ra với bằng được quả bóng. Động tác này giúp cổ, cơ chân và tay của bé được kéo giãn ra…

Chơi trò này với bé, mẹ cần cổ vũ tinh thần bé thật nhiều và đừng cố gắng kéo dài trò chơi khi bé bắt đầu khó chịu nhé!

Vui chơi là hoạt động không thể thiếu với các bé (Ảnh minh họa).

1. Bắt đồ vật

Buộc một món đồ chơi mềm nhỏ vào một dải ruy băng sáng màu. Nhẹ nhàng đưa qua đưa lại trước mắt bé để bé cảm thấy thích thú, tò mò. Đến khi bé cố gắng bắt lấy món đồ, hãy âu yếm cưng nựng và cổ vũ bé thật nhiều.

Ngoài ra, những đồ chơi có tiếng kêu vui tai kích thích tốt thính giác của bé, giúp bé luyện tập khả năng phối hợp tay-mắt linh hoạt hơn.

2. ‘Tám’ với bé

Bé đặc biệt thích nghe giọng mẹ và trò chuyện với mẹ. Những tiếng thì thầm ‘bé ơi’, ‘bé à’… hoặc kể cho bé nghe những gì đang diễn ra xung quanh thực sự khiến bé vui. Bởi vậy, bất kể khi nào gần bé, đừng quên ê, a cùng bé.

Hãy để bé nhìn vào mặt mẹ và nhắc liên tục “aaa”, rồi mẹ sẽ thấy bé trả lời: “aaa” thích thú thế nào. Không ngừng khuyến khích bé bắt chước bằng cách kéo dài âm hay kết hợp từ, ví như thay vì nói “bà” thì hãy nói “bàaaaaaa” hay “oh - bàaaaa”, giúp bé sớm phát triển ngôn ngữ hơn.

3. Bong bóng kỳ diệu

90% các bé bị những quả bóng mê hoặc. Do vậy, các mẹ đừng quên cất trữ một vài quả bóng diệu kỳ trong nhà để ‘làm bùa’ dụ bé những lúc khóc hờn hay khó chịu. Hãy lấy một quả bóng và thổi to trước mắt bé. Quang sát bé, mẹ sẽ thấy, mắt bé long lanh, tròn to dần theo độ lớn của quả bóng và cố rướn người, đưa tay với bằng được món đồ chơi lạ lẫm này. Nếu bé bắt được quả bóng, bé sẽ học được nguyên nhân và kết quả – sờ vào và bóng xịt dần.

Lưu ý là rửa tay bằng xà phòng cho bé sau khi trò chơi kết thúc.

Trò chơi tốt cho bé 6-9 tháng tuổi

1. Múa rối

Trò chơi này rất tiết kiệm nhưng mang lại không ít lợi ích. Mẹ chỉ cần cắt sửa lại đôi găng tay cũ cho thật ngộ nghĩnh, sau đó, đi găng tay vào và ‘biểu diễn’ trước mắt bé.

Quan sát đôi tay mẹ múa may… bé sẽ học được cách quan sát nhanh hơn, mắt cử động linh hoạt hơn. Ngoài ra, trò chơi này còn có tác dụng thần kỳ là giúp bé phát triển kỹ năng tưởng tượng.

2. Ra và vào

Các bé rất mê thích túi giấy, hộp, ví… vậy thì bạn đừng bỏ qua cơ hội biến chúng thành món đồ chơi thú vị cho bé giải khuây nhé!

Đơn giản thôi, mẹ chỉ cần cho vào trong hộp nhựa hay túi giấy một số đồ vật như các khối màu, thú bông, trống lắc rồi đổ ra, nhặt lên thả lại vào hộp/túi…

Dưới sự hướng dẫn về kích thước to-nhỏ, trọng lượng rỗng-đầy… của mẹ, việc cầm nắm các đồ vật sớm giúp bé phát triển khả năng nhận thức.

3. Vượt chướng ngại vật

Nếu bé nhà bạn bắt đầu biết di chuyển thì hãy tạo ra những chướng ngại vật nho nhỏ trên giường và khuyến khích bé trèo qua.

Trò chơi vui nhộn này sẽ giúp tăng thể lực và khả năng phối hợp tay- chân cho bé.

Trò chơi tốt cho bé 9-12 tháng tuổi

1. Đá bóng

Mẹ không cần phải chờ đến khi bé biết đi mới cho bé ‘quậy tưng’ với trò đá bóng. Ngay khi bé được 9-12 tháng tuổi, mẹ hãy đặt một quả bóng nhỏ nhẹ trước mặt bé rồi ‘hỗ trợ’ bằng việc bế bé lên, đá chân vào quả bóng và đừng quên cho bé nhún nhảy nhịp nhàng để tăng cường sức khỏe của đôi chân – đây là ‘viên gạch nền’ cho quá trình trở thành một cầu thủ thực sự của bé đấy.

Mẹ yên tâm! Dù quả bóng chỉ lăn vài centimet cũng khiến bé hứng khởi lắm!

2. Xây tháp

Những hộp giấy, bát nhựa, sách vải, hộp sữa chua và các khối xếp hình… đều có thể trở thành vật liệu để bé xây một toà tháp.

Không cần cầu kỳ, mẹ cứ chồng các món đồ lên nhau cho đến khi chúng đổ nhào. Bé sẽ rất thích thú đấy và hơn thế, bé còn đang học về kích cỡ và hình dáng.

3. Nhìn mẹ này

9-12 tháng tuổi, bé rất thích bắt chước. Nếu thấy mẹ chải tóc, lau mặt hay đơn giản là mỉm cười… bé sẽ cố gắng ‘copy’ ngay. Do đó, mẹ hãy ‘dụ’ bé nghe lời và làm theo các trò của mình như vuốt má, lau mặt… Để tăng tính hiệu quả, mỗi hành động nên có kèm theo một câu hát ví như ‘meo meo meo rửa mặt như mèo’.

Trò chơi này không chỉ giúp bé học thêm từ mới mà còn là tiền đề phát triển khả năng tưởng tượng của bé.

 (Theo Khampha.vn)

Trong 6 tháng đầu tiên sau khi chào đời, tuy phần lớn thời gian dành cho việc ăn và ngủ song não trẻ vẫn phát triển không ngừng, lớn lên và thay đổi từng ngày.

Mỗi em bé sinh ra có 100 tỷ tế bào thần kinh và kích thước não bộ của bé sẽ tăng trưởng gấp ba lần trong năm đầu tiên. Vì thế, bé sẽ học hỏi và thích nghi rất nhanh với môi trường xung quanh ngay từ những ngày đầu tiên sau khi chào đời.

Những “thành tích” của bé trong giai đoạn 0-6 tháng tuổi:

1. Giai đoạn 0-3 tháng tuổi

Từ những kỹ năng cơ bản đầu tiên như mở miệng, tìm ti mẹ, bú mẹ, nuốt…, bé đã có thể nhận biết được những gương mặt và giọng nói khác nhau, đặc biệt là giọng nói của mẹ. Cảm xúc của bé cũng phát triển phong phú hơn, bé khóc nếu bị đói, không thoải mái hoặc cảm thấy “cô đơn”, bé cười khi được hỏi chuyện, bé tỏ ra hài lòng khi được đáp ứng đúng nhu cầu…

Đến tháng tuổi thứ 3, hệ thần kinh của bé trưởng thành rất nhanh. Bé kiểm soát vận động đầu và thân nhiều hơn và chính xác hơn. Bé thích nghịch tay chân của mình, biết vươn tay với tới những đồ vật hấp dẫn bé và nắm giữ chúng trong tay vài giây.

Não bé phát triển rất nhanh trong 6 tháng đầu đời. Ảnh minh họa.

Thị giác của bé cũng phát triển gần như hoàn thiện ở thời kỳ này, bé có thể nhìn từng chi tiết của các đồ vật, thích thú nhìn ngắm các đồ vật nhiều màu sắc và kiểu dáng. Bé bắt đầu giao tiếp nhiều hơn, chủ yếu là giao tiếp bằng những biểu hiện qua nét mặt, đôi lúc bé ê a hóng chuyện bằng những tiếng thầm thì, gừ gừ rất đáng yêu.

2. Giai đoạn 4-6 tháng tuổi

Bé có những tiến bộ vượt bậc như biết lẫy, lật, trườn bằng bụng…, sự phối hợp giữa ngón tay và bàn tay của bé đã phát triển nhuần nhuyễn, thành thục hơn, giúp bé với, cầm chắc đồ vật bé thích ở trong tay. Thị giác của bé phát triển đầy đủ hơn, giúp bé nhận biết màu sắc, nhìn chăm chú vào những khoảng cách khác nhau và theo dõi những chuyển động nhẹ nhàng.

Bé thích nhìn ngắm và khám phá cảnh vật xung quanh. Bé cười nhiều hơn và chủ động hơn, biết cách tạo âm thanh để gây chú ý với mọi người. Bé cũng dần nhận biết được những người thân yêu, gần gũi với bé, biết đáp lại giọng nói và nhìn về hướng phát ra giọng nói. Khả năng ngôn ngữ của bé tiếp tục phát triển, bé đã có thể bập bẹ và nhận biết những âm thanh đơn giản như a, ba…

Bé cảm nhận được tình yêu thương từ rất sớm. Ảnh minh họa.

Đến 6 tháng tuổi, não bé đã đạt 50% trọng lưỡng não người lớn, trí thông minh của bé đang phát triển nhanh chóng. Bé đã có thể lên kế hoạch để đạt được những điều bé muốn như đưa một vật gì đó vào mồm hay cố trườn tới món đồ chơi bé thích đang đặt ở phía xa.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong suốt những năm đầu đời và tác động tích cực đến sự phát triển nhận thức, trí thông minh của trẻ. Ngoài việc phát triển thể chất, trẻ cần được quan tâm và chăm sóc cho sự phát triển trí não một cách khoa học và toàn diện theo từng giai đoạn phát triển. 

Theo vnexpress